آیا میدانید که موتور خودروی شما برای سوزاندن هر لیتر بنزین، به حدود ۱۰ هزار لیتر هوا نیاز دارد؟ حال تصور کنید که این حجم عظیم هوا قرار است از یک ماسک تنفسی کثیف و گرفته عبور کند. نتیجه مشخص است: خفگی موتور، افزایش مصرف سوخت و کاهش شتاب. خبر خوب این است که تعویض فیلتر هوا یکی از سادهترین کارهای فنی است که میتوانید روی خودروی خود انجام دهید و نیازی به صرف هزینه و وقت در مکانیکیها ندارید.
در بازرگانی هنرور، ما معتقدیم که هر رانندهای باید توانایی انجام سرویسهای اولیه خودروی خود را داشته باشد. در این راهنمای جامع، قدمبهقدم به شما یاد میدهیم که چگونه مانند یک حرفهای، ریههای خودروی خود را نو کنید.
چرا تعویض فیلتر هوا تا این حد حیاتی است؟
قبل از اینکه دستبهآچار شویم، باید بدانیم چرا این قطعه مصرفی اینقدر اهمیت دارد. فیلتر هوا اولین خط دفاعی موتور در برابر گردوغبار، ذرات معلق، حشرات و آلودگیهای محیطی است. اگر تعویض فیلتر هوا به موقع انجام نشود، ذرات ساینده وارد سیلندرها شده و مانند یک سمباده عمل میکنند. این موضوع به مرور زمان باعث خط افتادن روی دیواره سیلندر و رینگ پیستون میشود.
علاوه بر محافظت فیزیکی، بحث “نسبت استوکیومتری” مطرح است. کامپیوتر خودرو (ECU) بر اساس هوای ورودی، میزان پاشش سوخت را تنظیم میکند. وقتی فیلتر کیپ باشد، هوای کمتری وارد میشود؛ در نتیجه ECU برای جبران، سوخت بیشتری تزریق نمیکند اما راندمان به شدت افت میکند و احتراق ناقص صورت میگیرد. پس هزینهای که برای خرید یک فیلتر هوای باکیفیت از بازرگانی هنرور میکنید، در واقع سرمایهگذاری برای کاهش مصرف بنزین است.
ابزار مورد نیاز برای تعویض فیلتر هوا در منزل
خوشبختانه برای انجام این کار به ابزارهای پیچیده گاراژی نیاز ندارید. در ۹۰ درصد خودروهای داخلی (مانند خانواده پراید، تیبا، ساینا و پژو ۴۰۵)، تعویض فیلتر هوا بدون هیچ ابزاری و تنها با دست انجام میشود. اما بهتر است موارد زیر را دم دست داشته باشید:
- فیلتر هوای نو: مطمئن شوید که فیلتر مناسب خودروی خود را تهیه کردهاید (فیلتر پراید انژکتوری با کاربراتوری یا ۲۰۶ TU3 با TU5 متفاوت است).
- پیچگوشتی (چهارسو و دوسو): برای برخی مدلها مانند سمند EF7 یا ۲۰۶ که محفظه فیلتر با پیچ بسته شده است.
- دستمال تمیز یا جاروبرقی: برای تمیز کردن محفظه فیلتر قبل از نصب قطعه جدید.
- یک جفت دستکش کار: برای جلوگیری از کثیف شدن دستها (اختیاری).
گام اول: پیدا کردن محل قرارگیری فیلتر هوا
کاپوت را بالا بزنید و ضامن ایمنی را محکم کنید. در اکثر خودروهای داخلی، محفظه فیلتر هوا یک جعبه پلاستیکی سیاه رنگ است که در بالای موتور یا در کنار گلگیر سمت راننده قرار دارد. یک لوله خرطومی ضخیم (لوله هواکش) به این جعبه متصل است که هوای بیرون را به سمت دریچه گاز هدایت میکند.
- در پراید و تیبا: این محفظه معمولاً دایرهای یا مستطیلی است و دقیقاً روی موتور یا سمت راست آن قرار دارد.
- در پژو ۴۰۵ و پارس (موتور XU7): محفظه فیلتر یک استوانه کشیده در سمت راننده و نزدیک به شیشه جلو است.
- در پژو ۲۰۶: دسترسی کمی دشوارتر است و محفظه پشت موتور و زیر قاب برفپاککن قرار گرفته است.
گام دوم: باز کردن محفظه فیلتر
این مرحله بسته به نوع خودروی شما متفاوت است، اما اصول کلی تعویض فیلتر هوا یکسان است.
- بستهای فلزی یا پلاستیکی: در اکثر مدلها (مثل پراید و ۴۰۵)، درب محفظه با چند بست کلیپسی (گیره) نگه داشته شده است. کافیست با انگشت یا نوک پیچگوشتی، گیرهها را به سمت بیرون فشار دهید تا آزاد شوند. مراقب باشید گیرهها نپرند یا نشکنند.
- پیچها: در خودروهایی مثل سمند EF7 یا برخی مدلهای ۲۰۶، درب محفظه با پیچ بسته شده است. پیچها را با پیچگوشتی چهارسو باز کنید. پیشنهاد میکنیم پیچها را در یک ظرف کوچک یا جیب خود بگذارید تا داخل موتور نیفتند.
- برداشتن درب: پس از باز کردن بستها، درب محفظه را به آرامی بلند کنید. ممکن است لازم باشد کمی آن را تکان دهید تا از جای خود خارج شود. مراقب لوله خرطومی متصل به آن باشید تا پاره نشود.
گام سوم: خارج کردن فیلتر قدیمی و بررسی وضعیت
حالا فیلتر قدیمی را میبینید. آن را بیرون بکشید. قبل از اینکه آن را دور بیندازید، چند ثانیه به آن نگاه کنید. وضعیت ظاهری فیلتر قدیمی، داستان سلامت محیط رانندگی شما را بازگو میکند:
- اگر خاکستری تیره یا سیاه شده: یعنی زمان تعویض فیلتر هوا خیلی وقت پیش فرا رسیده بود!
- اگر لابهلای پرهها حشره، برگ یا آشغالهای ریز میبینید: یعنی سیستم مکش خودروی شما به شدت تحت فشار بوده است.
- اگر فیلتر نسبتاً تمیز است اما زمان زیادی گذشته: گول ظاهر را نخورید. ذرات میکروسکوپی میتوانند منافذ کاغذ فیلتر را مسدود کنند.
گام چهارم: پاکسازی محفظه (نکته طلایی)
این مرحلهای است که اکثر تعویضروغنیها به دلیل عجله انجام نمیدهند، اما شما در خانه باید انجام دهید. وقتی فیلتر کهنه را برداشتید، کف محفظه پلاستیکی (هوزینگ) را نگاه کنید. معمولاً مقداری خاک، شنریزه یا حتی برگ خشک آنجا جمع شده است.
اگر فیلتر نو را در این محیط کثیف بگذارید، با اولین استارت، گردوغبار باقیمانده به سطح زیرین فیلتر میچسبد. با استفاده از دستمال مرطوب یا جاروبرقی (اگر دسترسی دارید)، کف و دیوارههای محفظه را کاملاً تمیز کنید. این کار عمر فیلتر جدید شما را افزایش میدهد و کیفیت تعویض فیلتر هوا را به سطح حرفهای میرساند.
گام پنجم: نصب فیلتر جدید و بستن محفظه
حالا نوبت به بخش اصلی یعنی جایگذاری فیلتر میرسد. هنگام خرید از بازرگانی هنرور، فیلتر در بستهبندی پلمپ به دست شما میرسد. آن را خارج کنید و به نکات زیر دقت نمایید:
- جهت صحیح: فیلترهای مستطیلی معمولاً فقط در یک جهت جا میروند، اما در فیلترهای دایرهای (مثل برخی مدلهای پژو) باید دقت کنید که واشر لاستیکی دور فیلتر به درستی در شیار محفظه بنشیند.
- آببندی: لبههای نارنجی یا مشکی رنگِ دور فیلتر (که از جنس فوم یا لاستیک هستند) نقش واشر را بازی میکنند. مطمئن شوید که این لبهها کاملاً صاف در جای خود قرار گرفتهاند و تاخورده نیستند. اگر هوا از کنار فیلتر نشت کند (فرار هوا)، عملاً فیلتر بیاستفاده میشود.
- بستن درب: درب محفظه را روی فیلتر بگذارید. ابتدا زبانههای پشتی را جا بیندازید و سپس قسمت جلویی را فشار دهید.
- قفل کردن: گیرهها را ببندید یا پیچها را سفت کنید. دقت کنید که فشار بیش از حد به پیچهای پلاستیکی وارد نکنید تا هرز نشوند. پس از بستن، درب را با دست کمی تکان دهید تا از محکم بودن آن مطمئن شوید.
اشتباه رایج: آیا میتوان فیلتر هوا را باد گرفت و دوباره استفاده کرد؟
این سوالی است که بسیاری از مشتریان از کارشناسان بازرگانی هنرور میپرسند. پاسخ کوتاه و قاطع: خیر!
متأسفانه برخی تعمیرکاران برای کاهش هزینه، فیلتر کثیف را با پمپ باد (کمپرسور هوا) تمیز میکنند و دوباره سر جای خود میگذارند. این کار دو آسیب جدی وارد میکند:
- فشار باد قوی، بافتهای کاغذی و نانومتری فیلتر را پاره میکند (که با چشم دیده نمیشود). این یعنی منافذ فیلتر گشاد شده و ذرات خاک به راحتی وارد موتور میشوند.
- باد گرفتن فقط گردوغبار سطحی را پاک میکند، اما ذراتی که در عمق الیاف نفوذ کرده و چسبیدهاند، خارج نمیشوند.
بنابراین، تعویض فیلتر هوا تنها راه صحیح است و تمیز کردن آن فقط فریب دادن خودتان است. با توجه به قیمت پایین این قطعه در مقایسه با تعمیر موتور، ریسک نکنید.
تفاوت تعویض فیلتر هوا در خودروهای مختلف داخلی
اگرچه روند کلی یکسان است، اما هر خودرو قلقهای خاص خود را دارد:
۱. خانواده پژو ۲۰۶ (تیپ ۲ و ۵) و ۲۰۷
در موتور TU5، محفظه فیلتر کمی بدقلق است. برای تعویض فیلتر هوا در این مدل، باید پیچهای روی درب را باز کنید. گاهی اوقات لازم است لوله ورودی هوا را نیز جدا کنید تا فضای دست کافی داشته باشید. دقت کنید که پیچهای این محفظه بسیار حساس هستند و اگر بیفتند، پیدا کردنشان در شلوغی موتور ۲۰۶ دشوار است.
۲. سمند EF7 و دنا
موتور ملی (EF7) دارای محفظه فیلتر مستطیلی بزرگی است که معمولاً با ۴ پیچ چهارسو بسته میشود. نکته مهم در این خودروها، جا انداختن صحیح زبانه درب محفظه در قسمت عقب است. اگر این زبانه درست جا نیفتد، درب خوب بسته نمیشود و موتور صدای بم و غیرعادی خواهد داد.
۳. پراید و تیبا
سادهترین خودروها برای تعویض فیلتر هوا هستند. در مدلهای انژکتوری قدیمی پراید، فیلتر درون یک محفظه فلزی یا پلاستیکی گرد قرار دارد که با بستهای فنری باز میشود. در مدلهای جدیدتر (یورو ۴) و تیبا، فیلتر تخت (پنلی) است و تعویض آن کمتر از ۱ دقیقه زمان میبرد.
۴. L90 (تندر ۹۰)
ال نود داستان متفاوتی دارد. فیلتر هوای این خودرو بزرگتر و دسترسی به آن کمی فنیتر است. برای تعویض اصولی، گاهی نیاز است که باکس هواکش به طور کامل بیرون آورده شود که ممکن است برای افراد مبتدی کمی چالشبرانگیز باشد. اما با کمی دقت و باز کردن پیچهای ستارهای (Torx)، قابل انجام است.
نشانههایی که میگویند همین الان باید فیلتر را عوض کنید
همیشه منتظر کیلومتر نباشید. گاهی شرایط رانندگی (مثل رانندگی در جادههای خاکی یا شهرهای آلوده مثل تهران و اهواز) عمر فیلتر را نصف میکند. اگر علائم زیر را دیدید، سریعاً اقدام به تعویض فیلتر هوا کنید:
- افزایش ناگهانی مصرف سوخت: وقتی مجبورید زودتر از همیشه به پمپ بنزین بروید.
- روشن شدن چراغ چک: در موارد حاد، کمبود هوا باعث خطای سنسور اکسیژن یا سنسور مپ (MAP) میشود.
- بوی بنزین هنگام استارت زدن: نشاندهنده خامسوزی ناشی از کمبود هواست.
- کاهش شتاب در سربالاییها: ماشین جان ندارد و پدال گاز واکنش مناسبی نشان نمیدهد.
سخن آخر در مورد کیفیت قطعه
فراموش نکنید که تمام زحمات شما برای تعویض فیلتر هوا در خانه، زمانی نتیجه میدهد که از فیلتر استاندارد استفاده کنید. بازار پر از فیلترهای تقلبی است که ظاهری تمیز دارند اما از کاغذهای بیکیفیت ساخته شدهاند که یا هوا را به خوبی عبور نمیدهند (خفگی موتور) و یا گردوغبار را از خود رد میکنند (آسیب به موتور).
شما میتوانید باکیفیتترین فیلترهای هوا برای انواع خودروهای ایران خودرو، سایپا و خودروهای چینی را با ضمانت اصالت از فروشگاه آنلاین بازرگانی هنرور تهیه کنید و با خیال راحت، خودتان در پارکینگ منزل تعویض نمایید.
